Ratusz Görlitz

Ratusz w Görlitz to zespół budynków zajmujących niemal całą zachodnią pierzeję Untermarkt, czyli Dolnego Rynku. Największą uwagę przyciągają renesansowe schody z portalem i amboną z lat 1537-1538 oraz 60-metrowa wieża z charakterystycznymi dwoma tarczami zegarowymi. To miejsce, które łączy w sobie funkcję administracyjną z architektonicznym dziedzictwem kilku epok – od średniowiecza po secesję.

Warto wiedzieć, że ratusz w dzisiejszej formie powstał stopniowo. Miasto nie miało swojej siedziby aż do połowy XIV wieku – ważne dokumenty przechowywano w kościele, a sprawy urzędowe załatwiano w domach kolejnych burmistrzów.

Historia ratusza w Görlitz – od prywatnego domu po siedzibę władz

Pierwszą część ratusza miasto nabyło dopiero w 1343 roku. Był to prywatny dom, jeden z dawnych Freihöfe, który przekształcono w Praetorium. Ta najstarsza część prezentuje się dziś z surową, jasno otynkowaną fasadą od strony Untermarkt – pięć okien nad małymi drzwiami na parterze, choć sama dekoracja okienna pochodzi już z XIX wieku.

Dolna część wieży ratuszowej, aż do gzymsu pod kwadratowymi zegarami, również należy do tego pierwotnego budynku. Same zegary pojawiły się znacznie później – na początku XVI wieku, już po pierwszym podwyższeniu wieży.

W 1524 roku wieżę podniesiono do obecnej wysokości 60 metrów i zamontowano charakterystyczne dwie tarcze zegarowe. Górna pokazuje fazy księżyca, dolna początkowo była 24-godzinnym czasomierzem. Dopiero w 1584 roku Bartholomäus Scultetus – naukowiec, nauczyciel i burmistrz Görlitz – przebudował dolny zegar na 12-godzinny i połączył go z księżycowym mechanizmem powyżej.

Na zegarze można dostrzec głowę dawnego strażnika miasta, który podobno zasnął podczas służby i nie zauważył pożaru. Za karę jego oczy otwierają się co minutę i świecą na pomarańczowo jak od ognia. Na górnej, księżycowej tarczy warto poszukać złotego lwa, który rykiem oznajmia zmiany fazy Księżyca.

Renesansowe schody – najpiękniejszy element ratusza

To właśnie schody z portalem i amboną przyciągają najwięcej uwagi. Zbudował je w latach 1537-1538 mistrz Wendel Roskopf, tworząc jedno z najpiękniejszych dzieł renesansu nie tylko na Łużycach, ale też na Śląsku i w Saksonii.

Przy schodach stoi kolumna z 1591 roku, zwieńczona rzeźbą Iustitii – rzymskiej bogini sprawiedliwości. W przeciwieństwie do typowych przedstawień, tutejsza Temida nie ma opaski na oczach. To nieprzypadkowe – brak zasłoniętego wzroku miał świadczyć o tym, że sądy w Görlitz wydawały wyroki sprawiedliwie, bez „zaciemnienia”.

Schody prowadzą do małej sali rady i innych renesansowych wnętrz ratusza. Wewnętrzny dziedziniec również zachował swój renesansowy charakter i stanowi ciekawą perełkę architektoniczną, choć nie zawsze dostępną dla zwiedzających z uwagi na funkcję administracyjną budynku.

Nowy Ratusz i rozbudowa z początku XX wieku

W 1903 roku do zespołu ratuszowego dołączył Nowy Ratusz – potężny neorenesansowy budynek zaprojektowany przez architekta Jürgena Krögera. Mocno rozbudował on cały kompleks, który dziś zajmuje praktycznie całą pierzeję Untermarkt.

Z placu Dolnego Rynku rozciąga się dobry widok na wszystkie części ratusza. Należą do niego wszystkie budynki po zachodniej stronie placu, mimo bardzo zróżnicowanego wyglądu fasad poszczególnych części. W murach nie brak kamieniarki późnogotyckiej, choć blednie ona w porównaniu ze wspomnianymi renesansowymi schodami.

Co zobaczyć w okolicy ratusza

Samo Untermarkt to centralny punkt starego Görlitz, pochodzący z XIV wieku. Warto zajrzeć do Ratscafe Görlitz – kawiarni mieszczącej się w pięknych wnętrzach z imponującymi sklepieniami. To świetny punkt widokowy na cały plac, gdzie można zjeść śniadanie, wypić kawę czy piwo.

Niedaleko schodów ratuszowych znajduje się Łuk Szeptów (Untermarkt 22) – półkolisty portal z niecodzienną akustyką. Słowa wyszeptane z jednej jego strony są doskonale słyszane po przeciwnej stronie. Dzieci uwielbiają to miejsce.

Po sąsiedzku stoi Apteka Ratuszowa (Ratsapotheke, Untermarkt 24) z historią sięgającą 1453 roku. Na jej fasadzie warto zwrócić uwagę na zegary słoneczne Zachariasa Scultetusa z 1550 roku.

W pobliżu Dolnego Rynku, przy Neißstraße 30, znajduje się Barockhaus – najsłynniejszy barokowy budynek w Görlitz, zachowany w kształcie z lat 1727-1729. Mieści się tu muzeum miejskie ze zbiorami grafik, obrazów, mebli, porcelany i aparatury naukowej.

Görlitz przez kilkaset lat leżało w granicach Królestwa Czeskiego. Dopiero w 1635 roku, w trakcie wojny trzydziestoletniej, miasto wraz z Górnymi Łużycami weszło w skład Elektoratu Saksonii. Częścią Prus jako miasto w prowincji śląskiej stało się po Kongresie Wiedeńskim w 1815 roku.

Wejście na wieżę ratuszową – najlepszy widok na Görlitz

Wieżę ratuszową można zwiedzić podczas godzinnej wycieczki z przewodnikiem. Trzeba ją wcześniej zarezerwować – najlepiej przez stronę internetową miasta lub bezpośrednio w informacji turystycznej.

Po pokonaniu 191 schodów czeka widok na Stare Miasto z wysokości 60 metrów. To prawdopodobnie najlepszy punkt widokowy w całym Görlitz – stąd widać układ urbanistyczny starego miasta, Nysę Łużycką dzielącą Görlitz od polskiego Zgorzelca, a w tle pagórkowaty krajobraz Łużyc.

Warto wybrać się tam w słoneczny dzień, choć nawet w pochmurną pogodę panorama robi wrażenie. Podczas wycieczki przewodnik opowiada o historii wieży, mechanizmie zegarów i ciekawostkach związanych z ratuszem.

Dla kogo to miejsce i ile czasu przeznaczyć

Ratusz w Görlitz zainteresuje przede wszystkim miłośników architektury i historii. Renesansowe schody, zegary z legendami i możliwość wejścia na wieżę to atrakcje, które docenią zarówno dorośli, jak i starsze dzieci.

Młodsze dzieci mogą się nieco nudzić podczas wycieczki na wieżę – 191 schodów to spore wyzwanie dla kilkulatka. Za to eksperymentowanie z akustyką przy Łuku Szeptów czy szukanie złotego lwa na zegarze księżycowym sprawią im przyjemność.

Sam spacer wokół ratusza i zrobienie zdjęć przy schodach zajmie około 20-30 minut. Jeśli dołączymy wejście na wieżę, trzeba zarezerwować dodatkową godzinę. Warto połączyć zwiedzanie z kawą w Ratscafe i przejściem po całym Untermarkt – wtedy można spokojnie spędzić tu 1,5-2 godziny.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Godziny otwarcia: Ratusz jako budynek administracyjny jest otwarty w godzinach urzędowania, jednak zwiedzanie wnętrz i wieży możliwe jest tylko podczas zorganizowanych wycieczek z przewodnikiem. Schody zewnętrzne, portal i plac Untermarkt są dostępne cały czas.

Ceny: Wejście na wieżę ratuszową w ramach wycieczki z przewodnikiem kosztuje około 5-8 euro dla dorosłych, dzieci płacą mniej. Warto sprawdzić aktualne ceny i godziny wycieczek na stronie goerlitz.de lub w informacji turystycznej.

Dojazd: Görlitz leży przy granicy polsko-niemieckiej, bezpośrednio naprzeciwko Zgorzelca. Z Polski najwygodniej dojechać przez Zgorzelec – można przejść pieszo mostem przez Nysę Łużycką (około 15-20 minut spaceru do Untermarkt) lub dojechać autobusem komunikacji miejskiej. Z dworca kolejowego w Görlitz do centrum można dojść pieszo (około 15 minut) lub pojechać autobusem linii A w kierunku Hochschule i wysiąść na przystanku Stadtpark.

Parking: W okolicy Untermarkt dostępnych jest kilka parkingów płatnych. Miejsca parkingowe znajdują się przy Schützenweg i Uferstraße. Warto pamiętać, że stare miasto ma wąskie uliczki, więc lepiej zostawić samochód na parkingu i przejść się pieszo.

Czas zwiedzania: Spacer wokół ratusza – 20-30 minut, z wejściem na wieżę – około 1,5 godziny, z okolicą Untermarkt i przerwą na kawę – 2-3 godziny.

Rezerwacja: Wycieczki na wieżę ratuszową wymagają wcześniejszej rezerwacji. Można to zrobić przez stronę internetową miasta Görlitz lub telefonicznie w informacji turystycznej.