Kaufhaus Görlitz

Kaufhaus Görlitz to secesyjny dom towarowy z 1913 roku, który zyskał międzynarodową sławę jako plan filmowy do oscarowego „Grand Budapest Hotel” Wesa Andersona. Ten zabytkowy budynek przy ulicy An der Frauenkirche 5-7 to jedyny tak dobrze zachowany obiekt tego typu z początku XX wieku w Niemczech. Choć od 2010 roku nie funkcjonuje już jako centrum handlowe, jego przepastne wnętrza z przeszklonym atrium, oryginalnymi windami i pięcioma piętrami galerii nadal robią wrażenie.

Historia domu towarowego w Görlitz

Budynek powstał z inicjatywy żydowskiego kupca Louisa Friedländera, który tuż przed wybuchem I wojny światowej stworzył jedno z najbardziej eleganckich miejsc handlowych w tej części Niemiec. Kaufhaus przez dekady przyciągał wytwornych klientów – zarówno z niemieckiej, jak i polskiej strony Nysy Łużyckiej.

Dom towarowy przetrwał czasy komunizmu i działał nieprzerwanie aż do 2010 roku. Wielu mieszkańców Zgorzelca pamięta jeszcze zakupy w tym miejscu – secesyjne wnętrza z bogato zdobionymi balustradami, wysokie sufity i naturalne światło wpadające przez przeszklone atrium tworzyły unikalną atmosferę. Po zamknięciu budynek na szczęście nie popadł w ruinę. Zamiast tego zaczął drugie życie jako niezwykła scenografia filmowa.

Grand Budapest Hotel i oscarowa scenografia

W 2013 roku ekipa Wesa Andersona spędziła w Görlitz kilka miesięcy, kręcąc większość scen do „Grand Budapest Hotel”. Kaufhaus zagrał lobby tytułowego hotelu – i nie był to przypadkowy wybór. Puste wówczas wnętrza dały scenografom pełną swobodę aranżacji, a oryginalne detale architektoniczne idealnie pasowały do wizji reżysera.

Film zgarnął cztery Oscary, w tym nagrodę za najlepszą scenografię. To właściwie wyróżnienie również dla samego budynku i miasta. Charakterystyczne kolorowe lobby z filmu można od razu rozpoznać, gdy wejdzie się do środka Kaufhaus – choć fasada zewnętrzna została zbudowana specjalnie jako dekoracja i inspirowana była hotelem w Karlowych Warach.

Kaufhaus Görlitz to nie jedyna filmowa rola tego budynku. Kręcono tu także sceny do „W 80 dni dookoła świata” z Jackie Chanem (2004), gdzie wnętrza udawały porty Nowego Jorku, oraz do niemieckiego filmu dla dzieci „Papa Moll i fabryka czekolady” (2017).

Co można zobaczyć w Kaufhaus

Wnętrze domu towarowego to prawdziwa uczta dla oczu. Pięć kondygnacji połączonych galeriami otacza centralne przeszklone atrium, przez które do środka wpada naturalne światło. Zachowały się oryginalne windy z początku XX wieku oraz klatki schodowe z secesyjnymi detalami – ozdobne balustrady, mosiężne elementy, stylowe lamperie.

Przestrzeń jest przepastna – można sobie wyobrazić, jak w czasach świetności kręcili się tu elegancko ubrani klienci, a na poszczególnych piętrach prezentowano najnowsze towary. Dziś to raczej pusta przestrzeń, która jednak zachowała swój urok i pozwala docenić kunszt architektów z epoki wilhelmińskiej.

Problem w tym, że zwiedzanie nie zawsze jest możliwe. Budynek bywa zamykany na dłuższe okresy – w ostatnich latach trwały w nim remonty i prace konserwatorskie. Otwierany jest głównie na specjalne okazje, wystawy czy wydarzenia kulturalne.

Dla kogo to miejsce

Kaufhaus zainteresuje przede wszystkim fanów „Grand Budapest Hotel” – możliwość zobaczenia na żywo miejsca, w którym kręcono kultowy film, to nie lada gratka. Miłośnicy architektury secesyjnej też znajdą tu coś dla siebie, bo takich dobrze zachowanych domów towarowych z epoki wilhelmińskiej praktycznie już nie ma.

To także dobry punkt programu dla osób zwiedzających Görlitz z rodzinami. Choć samo wnętrze może nie fascynować małych dzieci, wizyta zajmuje niewiele czasu i stanowi ciekawy przerywnik między innymi atrakcjami miasta. Budynek znajduje się blisko Grubej Wieży (Dicker Turm) – jednej z najbardziej masywnych wież obronnych w Görlitz.

Görliwood – filmowe miasto

Kaufhaus to tylko fragment szerszej historii Görlitz jako planu filmowego. Miasto przez lata gościło ponad 100 produkcji filmowych, w tym takie hity jak „Bękarty wojny” Quentina Tarantino, „Złodziejka książek” czy „Lektor”. Aż sześć filmów kręconych w Görlitz zdobyło Oscary.

Nie każdy wie, że przydomek „Görliwood” jest w pełni zasłużony. Doskonale zachowana zabudowa z różnych epok – od gotyku po secesję – oraz fakt, że miasto nie zostało zniszczone podczas II wojny światowej, sprawiają że Görlitz może udawać praktycznie każde europejskie miasto z przeszłości. Dla producentów filmowych to gotowa scenografia bez konieczności budowania dekoracji.

W Görlitz znajduje się około 4000 zabytków – to jeden z najlepiej zachowanych zespołów miejskich w Niemczech. Dlatego reżyserzy tak chętnie tu wracają.

Praktyczne informacje – jak zwiedzić Kaufhaus

Dostępność: Budynek jest zamknięty dla zwiedzających przez większość roku. Otwierany bywa podczas specjalnych wydarzeń kulturalnych, wystaw lub w ramach organizowanych przez miasto spacerów tematycznych „przez Görliwood”. Warto sprawdzić w informacji turystycznej na Obermarkt 32, czy akurat podczas planowanej wizyty będzie możliwość wejścia do środka.

Ceny: Jeśli budynek jest otwarty w ramach specjalnego wydarzenia, wstęp zazwyczaj jest bezpłatny lub w symbolicznej cenie (kilka euro). Dokładne informacje można uzyskać w lokalnej organizacji turystycznej.

Lokalizacja: An der Frauenkirche 5-7, tuż obok Grubej Wieży (Dicker Turm). Z centrum Zgorzelca można dojść pieszo przez most na Nysą Łużycką – spacer zajmie około 10-15 minut.

Ile czasu przeznaczyć: Jeśli uda się wejść do środka – wystarczy 20-30 minut na spokojne obejrzenie wnętrz i zrobienie zdjęć. Z zewnątrz budynek można podziwiać w kilka minut.

Dojazd: Görlitz leży bezpośrednio przy granicy z Polską. Z Zgorzelca wystarczy przejść przez most pieszy. Samochodem z Wrocławia to około 100 km (1,5 godziny), z Jeleniej Góry około 80 km. W centrum Görlitz obowiązuje strefa płatnego parkowania – warto zaplanować to z wyprzedzeniem.

Ważna wskazówka: W Görlitz wciąż wiele miejsc nie akceptuje płatności kartą – warto mieć przy sobie gotówkę. Bankomatów w centrum jest niewiele, więc lepiej wypłacić pieniądze wcześniej.